Sunday, June 4, 2017

Í fótasporum Sigmundar. Ferðast í egnum landi.

Skúvoyar fornminnafelag skipaði saman við Kunningarstovuni í Sandoy fyri útferð í fótasporum Sigmundar. Vit fóru av Sandi við Sildberanum kl. 10.35 hvítusunnumorgun, nøkur og fjøruti fólk. Tað var rættiliga váttligt.
Tá ið vit komu til Skúvoyar var turt, og vit vóru boðin niðan í skúlan, har ið borðreitt var við drekka og bollum og viðskera. Harry var okkara guide , og hann greiddi frá, hvat var á skránni:
1. drekkamunn
2. Í kirkju
3. Hoyra nakað um farveg eftir Sigmund í bygdini
4. Norð á Dal
5. Í Ólansgarð
6. Fáa súpan og kaffi og kakur

.
  Sera væl skipað.
Prestur var við í ferðalagnum, og hansara prædika fevndi eisini um yrking eftir Mikkjal á Ryggi um Sigmund sum smádrong. Sera hugnalig løta í kirkjuni. Altartalvan í Skúgvi er rættiliga serstøk við einum stórum gullkrossi við latínskari áskrift um krossin, sum er vónin.



Nú var steðgað á uttanfyri og Harry segði okkum frá, hvar tey halda, at Sigmundur hevur búð, hvar skipastøð hevur verið osfr. Síðani sungu vit Hvørjum man tykja hjá Fríðrik Petersen. Vit høvdu fingið, hvør sítt prentað ark við trimum sangum og myndum.





Síðani var farið til gongu, og nú var farið at regna, ikki grovt regn, men tó so. Teinurin norð á Fagradal og aftur er 7,3 km. Gott er  at ganga, og gøtan er merkt við reyðum træsneisum, sum eru lættar at fáa eyga á.

Fagridalur er ein algrønur Dalur, og har er bara ein steinur, Tróndarsteinur.
Har norði er eitt skýli, sum fuglafrøðingurin Bergur brúkar, tá ið hann granskar fugl. Vit sóu fuglabjørgini vestanfyri, men ikki nógvan fugl. Vit sungu Tróndarkreddu her við steinin.
 Tróndarsteinur er steinurin Tróndur fjaldi seg aftanfyri, tá ið Sigmundur skuldi høgga hann. Merkið av Sigmunds svørði sæst enn í steininum, men tað eru nokk mest børn, sum finna tað. Sigmundur og felagar hansara tveittu seg útav her, tá ið teir løgdu á at svimja.
Harry helt at bókin Rannvá er betur kend nú á døgum enn Føroyingasøga, og eg hugsi hann hevur rætt, her standi eg í Rannváartoft.

Ein sera góður, væl skipaður túrur. Mítt besta viðmæli til tykkara, sum gjarna vilja ferðast í Føroyum.

Friday, May 12, 2017

Seturskúli í Dali

Sólvit Nolsø 09.05.2017 (19:21)

Øðrvísi skúlatilboð í Dali

Eitt øðrvísi skúlatilboð verður í Dali seinastu vikuna av skúlaárinum 2016-2017, ið er 19-23 juni.

Tilboðið er til børn í skúlaaldri og er fyrst og fremst ætlað til teirra, ið hava eitt ávíst tilknýti til bygdina. Undirvíst verður í eina viku og ígjøgnum undirvísing og spæl, verður lært um søgu, mentan, fólk og bygdalívið í Dali.

Millum annað er ætlanin at reka í einum haga í Dali, at skera torv, hava hugnakvøld í bygdahúsinum, siga frá fólkum, ið hava búleikast og mynda bygdina og at vitja støð í bygdini, ið eru sermerkt á ymsan hátt í søguni og menningini av bygdini. Undirvísingin sjálv verður í skúlanum í Dali.

Jónleif Johannesen, ið er ein av stigtakaranum, sigur, at tað eru so nógvir lítlir bygdaskúlar í landinum, sum er stongdir í dag vegna ov lágt barnatal. Tá eingin undirvísing er í einum skúla á staðnum, er tað so nógv av mentanini og søguni á staðnum, sum kann detta burtur, tí tað verður ikki hildið við líka hjá teimum smáu, sum skulu bera tað víðari.

- Um eitt barn býr í eini lítlari bygd, men gongur í skúla í eini størri bygd, so tekur undirvísing útgangsstøði í bygdini har undirvíst verður. Hvussu nógv kann tað ikki geva til dømis, um vit undurvísa í heimstaðarlæru í Dali og brúka náttúruna í Dali heldur enn onkra aðra staðni, sigur Jónleif Johannesen.

Jónleif og Jóanes Johannesen,ið báðir eru lærara lærdir koma at standa fyri undirvísingini. Sum sagt, so er ætlanin, at øll undirvísing hesa vikuna skal hava útgangsstøði í Dali. Tí fer mann út at spæla spøl í ítrótti, niðan í hagan, oman í fjørðuna í heimstaðarlæru, hoyrir søgur og frásagnir úr Dali, vitja Snikkarakjallaran og kirkjuna.

- Umframt undirvísingina, so er endamálið eisini at savna børn saman, ið eru ættaði úr bygdini og á tann hátt skapa eitt sosialt samband og góð vinarbond teirra millum, sigur Jónleif Johannesen.

Tað eru Jónleif Johannesen og Johild Grothsdóttir Nolsøe, ið bæði eru uppvaksin í Dali, ið hava tikið stig tiltiltakið.

Sunday, April 30, 2017

Toppasystrarnar

Ella er tað ikki Rennusystrarnar? Hví eita tær Toppasystrarnar? Tær eru døtur Kristinu og Óla í Rennuni, føddar í Klæmintstovu vaksnar upp í Toppi, men búgva nú í Rennuni, tá ið tær eru í Dali. Í dag var hátíðardagur í Dali, nú Toppasystrarnar hildu føðingardag í Eiriksgarði fyri familju og dalbingum, tær hava allar fylt runt í seinastuni.


Hátíðarhaldið byrjaði í kirkjuni, vit hoyrdu um seyðamannin og hansara fylgi. Sum Jóanes  segði, tað er hugaligt, tá ið nógv fólk er í kirkju, kirkjan var meira enn hálvfull.







Fyrsta eg kom til Dals hoyrdi eg tey tosa um Toppasystrar og um Sandasystrar, og tær vóru systkinabørn, og Halldóra fortaldi í síni talu um samanhaldið í familjuni, tá ið hon var barn og ung.
Elisabeth og Óluva vóru kokkar, og maturin var bara so góður, og sum onkur segði, hann var eisini heitur.
Nógvar talur vóru, og tað var virkuliga stuttligt at hoyra ymsar søgur úr gomlum døgum. Vit hoyrdu, at toppasystrarnar fírdu ikki fyri at fara undir hoybyrðu, serliga Lona var sterk. Vit fingu at vita, at Fridrika er tann speiska av teimum, og allar mostrarnar eru kittið í familjuni, garantar fyri samanhaldi og blíðskapi.

Afturat teimum vanligu talarunum í Dali vóru Sámal Petur, Heini og Ólavur Groth.

 Toppasystrarnar og Poli eru fyrimyndir hjá okkum øllum, so væl tey hava dugað at hildið alt norði í Rennuni og Flyttuni : at varðveita tað gamla og kortini hava møguleika at búgva og liva í húsunum.
Eg minnist tá ið rennumenninir gjørdu hoyggjhúsið í stand, báðar helvtirnar. Tá ið reisigildi var, vundu teir gudhjálpimær dannebrog á stong, teir vildu arga, og eg bleiv rættiliga bilsin má eg siga.  Ólavur segði mær, at tað var flaggið hjá Gretu í Flyttuni.



Takk fyri eina hugnaliga løtu.

Saturday, April 29, 2017

Ólavur sigur frá

Vit sita í stovuni á Bakkanum, Ólavur plagar at hyggja inn á gólvið. Javnaldrarnir Vitus og Ólavur hava verið vinir gjøgnum alt lívið.



Oddur, tú veit, á Skipafelagnum, hann var ein fittur maður, ja makaleysur.
Eg var við Skúgvi, Skipafelagið átti Skúgv, og vit vóru burtur í átta mánaðir. Ja, eg visti ikki, at Judith var upp á vegin, tá ið eg fór, og túrurin bleiv so óluksáliga langur. Vit leitaðu eftir hemara. Vit høvdu fylt skipið árið fyri í 1½ mánað, men nú var hemarin ongastaðni at finna. Sambandið var ikki tá sum nú, man kundi ringja um Lyngby radio, men tað bleiv ikki gjørt, tað var so dýrt.
Nú ganga átta mánaðir, og vit koma á Vestmanna. Tá kemur svágurin har og spyr, um eg havi snakkað við Judith, nei sigi eg, eg havi ikki snakkað við nakran. So er tað hann sigur mær, at Judith er á Hvíldarheiminum. Hvat í Jesu navni feilar henni, sigi eg. Jú so sigur hann, at hon skal hava barn, trý. Tá var eg nokso kløkkur. Eg leigaði so bil til Havnar.
Men eg mátti avstað aftur. Báturin var leigaður til Noregs at sigla farm heilt frá Nordkapp og allan vegin suður, bei av beii, har var bæði, fiskur, hvalakjøt og rækjur. Tvær konur vóru við monnunum umborð henda túrin. Nú einaferð eg komi upp, nú er ein veitslumáltíð til reiðar við víni og øllum góðum, sum tær høvdu ornað, og har lá telegrammið. Tað var ein góður dagur.
Nú koma vit heim aftur, og nú kemur Oddur í søguna. Tá ið vit koma heim, kemur Oddur til mín, hetta var ein sunnudag, og eingin fartur var suður sunnudag. Báturin – eg var stýrimaður – skuldi avstað aftur beinanveg. Mánadag skuldu vit sigla til Klaksvíkar, síðani á Tvøroyri og so avstað – ein túr upp á 14 dagar. Men, segði Oddur, tak bátin - eg skal geva tær ein maskinmeistara. Far suður til Dals við bátinum, fá onkran út eftir tær, so sært tú børnini. Maskinmeistarin er gamla drongur, og hann hevur akkurát verið heima, tað ger honum tað sama. Tú letur bara skipið liggja har í Dali, bara tú ert aftur mánamorgunin. Tað helt eg kortini vera ov nógv avgjørt. Fjúrtan dagar var ikki long tíð. Tá var ikki sum nú, ið alt skal ganga við tí h...ferð.
Men tað er tað, sum eg meini: Oddur var makaleysur, hatta høvdu ikki nógvir gjørt!
Ólavur er nokso hugfarsligur, tá ið gott lag er.





Sunday, April 23, 2017

Ársveitslan hjá Stígum fast


Feløgini, sum vóru boðin við í ár, vóru Leikum fagurt á Sandi og Norðstreymoyar dansifelag. Eitt frálíkt borðhald við góðum sangi og frálíkum mati, sum Elisabeth Mylhamar stóð fyri.
Vit fóru upp á gólv kl. umleið 10, og Norðstreymoyingar løgdu fyri við Brestis kvæði. Heini Holm skipaði, dansistovan var passaliga lítil til høvið, og hansara sterka mál fylti rúmið. Síðani kvóðu sandingar við Jóhan Hendriki á odda Kópakvæðið. Av øðrum, sum kvøðið varð, kann nevnast Skrímsla, Finnbogaríma, Vaagen.

Tað stuttligasta fyri meg var at hoyra Boaratáttin og Grettis kvæði, sum skopuningar tóku sær av. Tað er fyrstu ferð, eg havi hoyrt boaratáttin á gólvi.



Leygardagurin var ein so frálíkur dagur, sól og kalt allan dagin. Vit fóru ein tú niðan um trøðna. Á vegnum sóu vit, at Borghild hevur prýtt stikið í Oyrargarði aftur í ár, so livandi og fagrir litir møta tær, tá ið tú kemur til Dals. Og hittinorðað er frúan á Bræðnum!

Saman við gomlum føroyskum lívsvísdómi eru hesi orðini úr Pipari og salti komin til heiðurs og æru. Ljóðar ordiliga bíbilskt.



Wednesday, April 19, 2017

Marokko várið 2017

Í Marokko sóu vit nógvan seyð. Stór fylgi fram við vegnum, millum trøini ella á bønum. Altíð var onkur hjá seyðinum, tann góði hirðin. Í summum føri var tað tvær ungar gentur, sum aktaðu seyðin.
Seyðurin man vera sera spakur, gongur tætt til saman beint í vegjaðaranum. Bilarnir súsa framvið, akkurát sum í Føroyum.
Hóast tað var so nógvur seyður, fingu vit ikki nógv seyðakjøt, tað var oftari neytakjøt og høsnarungi. Eitt kvøldið var eg so fegin, at eg hevði fingið lambskjøt, so søgdu tey mær, at tað var geitakjøt. Tað smakkaði sum lambskjøt.
Eg leitaði allar dagarnar eftir tógvi, hugsaði, at við øllum hesum seyðinum, mátti nógv tógv vera at fáa. Eg sá nógv ordiliga grovt tógv, sum óskar til teppi ella stólastoff. Tann síðsta dagin spurdi eg so einastaðni, um hetta var einasta slagið, tey høvdu. Tað var ikki meir enn hálvtalað orð, so stóð eg inni í búðini. Fult av tógvi á øllum hillum og í kurvum. Litirnir vóru bara als ikki, sum eg hevði hugsað, eingir natúrlitir. Skríggjandi litir. Eg spurdi, um tógvið var ektað marokansk ull, ja ja vissaði hann meg um.


So fór hann at vísa mær allar litir, skríggjandi appelsingult og reytt. Eg keypti svart og skríggjandi grønt. Eg sigi bara, gud viti, hvørjum tað er litað í. Hann vigaði tógvið á einari gamlari vekt.
Sera stuttligt var at eygleiða, hvussu fólk livir og ferðast í hesum fremmanda landi. Tann muslimska trúgvin setti dám á gøtumyndina, bæði við bønarkalli og klædnabúna.
Ikki øll hava hvør sín bil í Marokko.
Tey framleiða kork, tey flysa burtur av trøunum.
Tey eta nógv epli, myndirnar eru av fyltari piparfrukt og fyltum epli.


Sunday, March 26, 2017

Vársins fyrsta vikuskifti í dali

 Okkurt er at taka hondina í, treyðugt so eftir ein harðan vetur. Sumt hoknar og sumt klovnar.

 Turið hevur bundið sær ein stjørnufrakka, eitt stór arbeiði, má mann siga.
 Minnast til Gunnar Stokholm ? Har hevur William Tindskarð nokk keypt konuni frakka.

ANDRASS  50.
 Nú eru vit í Eiriksgarði, fara í føðingardag hjá Andrassi Jacobsen, sum fyllir 50. Nógv eru komin norðaneftir. Súpanin var so ótrúliga góð, har mundi vera nakað væl av róma í, hugsi eg :) Annars var alt gott at njóta, eg má bara nevna spikið, sum var heilt framúr gott.


Andrass hevur verið nógv í Dali líka frá tí hann var smádrongur. Fleiri røður vóru, og øll tóku til, hvussu raskur, arbeiðsamur og sterkur Andrass hevur verið. Annfinn helt, at Jóannes í Stórhúsi hevði ikki havt eplaveltu, var ikki Andrass.
 Jónas hevði vunnið bronsu við ÍA, so hann var væl nøgdur.
 Tann lítla hjá Jónleif dansaði so sjelaglað.
 Beiggi Andrass Jákup helt talu fyri beiggjanum og greiddi frá mongum, sum teir hava verið saman um. Tann síðata verkætlanin er ein bók um Skarð, tað verður spennandi.
 Bróðursonur og guðsonur hildu eina felags talu.


 Damurnar inni á Gerði vóru í køkinum.